De invoering van de Wtp is voor pensioenfondsen hèt moment om zaken tegen het licht te houden. Ook risicomanagement. Veel pensioenfondsen hebben hun risicomanagement goed georganiseerd. Risico’s worden vastgelegd, besproken en gerapporteerd. Toch zien wij dat bestuurders steeds vaker met een andere vraag worstelen.
De Wtp vraagt bestuurders om keuzes te maken over dienstverlening, communicatie, IT, uitbesteding, samenwerking in de keten en de toekomstige inrichting van het fonds. Besluiten waarbij kansen en risico’s onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. IT is daar een sprekend voorbeeld van: IT-risico- en databeheer zijn niet alleen voorwaarden voor een beheerste bedrijfsvoering, maar ook voor vernieuwing van dienstverlening, communicatie en strategie.
Vernieuwde wereld
In de wereld van de Wtp veranderen processen, onder meer in ketenverwerking, deelnemerscommunicatie en modellering. Tegelijkertijd blijven veel risico’s in de kern hetzelfde als wij deze operationeel bekijken. Wat verandert is dat het onderscheid tussen financiële en niet-financiële risico’s meer vervaagt, en dat processen en risico’s meer met elkaar samenhangen. Wat blijft is risicomanagement als hygiënefactor voor een integere en beheerste bedrijfsvoering. Monitoring, verantwoording en aantoonbare beheersing blijven noodzakelijk.
Wij zien dat de overgang naar de Wtp leidt tot nieuwe vragen op bestuurstafels. Wat is de identiteit van het fonds? Welke bestuurlijke inrichting past daarbij? Welke informatie hebben wij nodig om effectief te sturen? Welke rol spelen IT, data en uitbesteding in onze toekomst? En hoe zorgen wij dat strategie daadwerkelijk uitvoerbaar blijft?
Het meenemen van risicomanagement in strategische discussies is het begin van een proactievere invulling ervan. Om risico’s en kansen bestuurlijk te volgen en bij te sturen, is het nodig focus te houden op de belangrijkste ontwikkelingen en de blik nadrukkelijk naar voren te richten. Welke risico’s en kansen zien wij ontstaan? Welke ontwikkelingen versnellen of vertragen? Wat betekent dat voor onze strategie en welke keuzes vraagt dit van ons?
Strategie, uitvoering, risico’s en kansen dienen niet eenmalig, maar voortdurend met elkaar verbonden en aan elkaar getoetst te worden. Door risicomanagement nadrukkelijk en blijvend te verbinden aan de fondsstrategie gaat de strategie leven en wordt zij meetbaar, actief te volgen en tijdig bij te sturen. Monitoren, bijsturen en het goede bestuurlijke gesprek vragen om actueel inzicht in risico’s en kansen. Zonder passende technische ondersteuning is dat een uitdaging.
Ondersteuning: GRC-tooling
De meestgebruikte toolings voor het inzichtelijk maken van risico’s en hun beheersing zijn nog altijd Excel en Word. Naarmate risicomanagement een strategischere rol krijgt en bestuurders behoefte hebben aan actueler inzicht, neemt de druk op deze werkwijze toe.
Besturen willen niet alleen weten welke risico’s er zijn. Zij willen vooral weten welke ontwikkelingen aandacht vragen, waar kansen ontstaan en waarop bijsturing nodig is. Dat vraagt om actuele, betrouwbare en toegankelijke informatie.
Wij zien daarom in toenemende mate dat pensioenfondsen kiezen voor GRC-tooling (de afkorting staat voor Governance, Risk en Compliance). Een GRC-tool maakt het mogelijk om beleid, normenkaders, risico’s, beheersmaatregelen en effectiviteitsmetingen gestructureerd vast te leggen en doorlopend actueel te houden. Daarnaast ondersteunt het workflows, rollen, taken en rapportages waardoor risicomanagement onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk in plaats van een periodieke exercitie.
Door dashboards beknopt, actueel en overzichtelijk te houden worden risico’s en kansen zichtbaar. Daarmee ontstaat inzicht in de voortgang van strategische doelstellingen en wordt duidelijk waar aandacht of actie nodig is. Deze dashboards vormen steeds vaker het startpunt van het bestuurlijke gesprek. Tegelijkertijd creëert technologie op zichzelf geen waarde.
GRC-tooling geeft inzicht. De waarde ontstaat in hoe dat inzicht wordt vertaald naar sturing, keuzes en opvolgende acties.
Hoe wij werken in deze vernieuwde wereld
Wij zijn ervan overtuigd dat effectief risicomanagement begint bij gedegen kennis van het bedrijfsmodel en de strategie van het pensioenfonds. Pensioenfondsen verschillen van elkaar in ambitie, inrichting, uitbestedingsmodel, omvang en uitdagingen. Dat vraagt om maatwerk en een aanpak die aansluit bij de specifieke context van een fonds.
Dit vraagt om risicomanagement dat:
- Integraal kijkt naar alle risico’s in samenhang.
- Inzicht geeft in zowel risico’s als kansen.
- Vooruitkijkt in plaats van alleen terugblikt.
- En daarmee strategische keuzes ondersteunt.
Uitgangspunten die wij hierbij hanteren:
- IT en data zijn niet langer uitsluitend ondersteunend, maar steeds vaker bepalende succesfactoren voor pensioenfondsen
- Risicomanagement moet vroegtijdig worden betrokken bij strategievorming en bijsturing van de strategie.
- De toekomst vraagt om nog meer kruisbestuiving tussen strategie, risicomanagement, IT & data, zorgplicht, communicatie & keuzebegeleiding, beleggen en GRC-tooling.
De pensioenfondsen die de komende jaren succesvol zijn, onderscheiden zich niet door méér risicomanagement. Zij onderscheiden zich door risicomanagement slimmer te verbinden met strategie, IT, uitvoering en bestuurlijke besluitvorming.
Montae & Partners ondersteunt pensioenfondsen in de volle breedte: van strategie tot uitvoering, van inzicht tot sturing en van beheersing naar het realiseren van kansen. Samen houden wij regie op risico’s én maken wij kansen tastbaar.
Meer weten?
Heeft u vragen over dit artikel of bent u benieuwd hoe wij u kunnen helpen? Neem gerust contact met ons op.
