Pensioenakkoord: Belangen verbinden vanuit het middelpunt van de pensioendriehoek: de deelnemer

Pensioenakkoord: Belangen verbinden vanuit het middelpunt van de pensioendriehoek: de deelnemer

10/8/20

Sociale partners en pensioenfondsen komen in het Pensioenakkoord op elkaars terrein: regeling, uitvoering, bestaande aanspraken en nieuwe opbouw zijn sterker dan voorheen met elkaar verbonden. Het ontwarren van deze kluwen en het komen tot evenwichtige besluitvorming voor alle partijen is de belangrijkste uitdaging die het Pensioenakkoord brengt. De start van deze besluitvorming ligt in het middelpunt van de pensioendriehoek: de deelnemer.

De nieuwe contouren van het pensioenakkoord zijn concreter dan ooit. Het ziet ernaar uit dat sociale partners en pensioenfondsen in de periode 2022 tot 2026 de tijd krijgen om het nieuwe stelsel te implementeren. Er komt een goede overgangstermijn, er zijn namelijk nogal wat noten te kraken. Op uitwerkings- en wetgevingsgebied, maar ook op de cao-tafels en in het overleg tussen sociale partners en de pensioenfondsen die hun opdracht uitvoeren. De stelselwijziging is fundamenteel en veelomvattend. Dat vraagt om belangrijke keuzes in de inrichting en uitvoering van de pensioenregeling.

Twee fundamentele keuzes, onlosmakelijk verbonden

Voor sociale partners en pensioenfondsbesturen zijn er twee fundamentele keuzes:

- De keuze voor het contract: collectief met solidariteitsbuffer of persoonlijk vermogen;

- De wijze van compensatie bij overgang naar leeftijdsonafhankelijke financiering met een vlakke staffel.

De keuzes zijn met elkaar verbonden, omdat door overgang naar het nieuwe stelsel met het loslaten van de risicovrije rente bijvoorbeeld de compensatie voor de flat rate financiering (deels) gefinancierd kan worden. Daar horen nog alle andere vraagstukken over invaren en beleggen in leeftijdscohorten bij. Dat betekent een wezenlijk evenwichtsvraagstuk tussen opgebouwd vermogen en toekomstig op te bouwen vermogen. Concreet betekent dit dat je niet over de toekomstige opbouw kan beslissen indien je niet heel goed inzichtelijk hebt wat dat betekent voor het opgebouwde vermogen en vice versa.

Van opdrachtaanvaarding naar opdrachtontwerp

Sociale partners krijgen de taak opgelegd hiervoor een transitieplan op te stellen. Intensieve samenwerking tussen sociale partners en het pensioenfonds is daarmee een must om tot een totale set aan afspraken te komen. Vroeger maakten de sociale partners afspraken over een pensioenregeling. Het pensioenfonds werd vervolgens gevraagd de opdracht te aanvaarden om de regeling uit te voeren. In het nieuwe stelsel gaan we van opdrachtaanvaarding naar gezamenlijk opdrachtontwerp. Ieder vanuit zijn eigen kant van de driehoek, met eigen verantwoordelijkheden, maar met het doel om gezamenlijk tot afspraken te komen. In de pensioendriehoek is er geen hiërarchie. Partijen kunnen immers niet zonder elkaar en zijn – als het ware - tot elkaar veroordeeld om hieruit te komen op een manier die recht doet aan alle betrokken belangen.

“In de pensioendriehoek is er geen hiërarchie”

Om gelijkwaardig het proces te kunnen doorlopen is kennis en kunde van de materie aan alle zijden van de driehoek (dus werkgever, werknemers en pensioenfonds) noodzakelijk. Als een of meer partijen een kennisachterstand hebben in dit proces, leidt dit tot ongelijkwaardigheid in de discussie.

De wetgever is er niet gerust op is dat dit proces in alle sectoren gemakkelijk tot een uitkomst zal leiden die alle betrokken partijen past. Dat blijkt uit het feit dat de wetgever een landelijke transitiecommissie wil instellen die als taak krijgt via mediatie bij te sturen in de gevallen waarin partijen niet tot overeenstemming komen.  

Startpunt: mandaat van de deelnemer

Bij een veelomvattend traject is de vraag: waar te beginnen? Hoewel al deze wijzigingen uiteindelijk in het belang van de deelnemer moeten plaatsvinden, is dit een groep die vaak niet wordt betrokken bij deze fundamentele keuzes. Hoe goed kennen pensioenfondsen, werkgevers en vakbonden de wensen van de deelnemers? Weten ze welke mate van risico, solidariteit en keuzes de deelnemers willen.? Is welvaartswinst gebruik maken van solidariteit over generaties heen of is welvaartswinst het hebben van keuzevrijheid en individueel advies krijgen? Welke beleggingskeuzes en risicoverdeling passen bij de deelnemers?

“Betrek de deelnemers bij deze fundamentele keuzes”

Door het betrekken van deze groep bij het maken van fundamentele keuzes over de pensioenregeling, krijgen werkgevers, vakbonden en pensioenfondsen een door de deelnemers gelegitimeerd mandaat om deze keuzes vorm te geven. Dit draagvlak is noodzakelijk bij het doorvoeren van de complexe en veelomvattende wijzigingen die op ons af komen in de komende jaren, in het bijzonder rond pensioenfondsen. Door de deelnemer centraal te zetten in de pensioendriehoek kunnen de drie formele pensioenpartijen een gezamenlijke basis leggen voor de besluitvorming.

Ken uw deelnemer

Er moet nog veel gebeuren. Er zijn nog ingewikkelde keuzes te maken. Het wetgevingstraject komt waarschijnlijk pas echt op stoom na de verkiezingen en na de formatie. Wat kunnen betrokkenen nu al doen? Wat is in vrijwel ieder scenario een goede investering? De risicocapaciteit en de risicohouding van de deelnemer in kaart brengen. Met moderne online instrumenten is dit gedegen en snel te doen. De aggregeerde weergave van de individuele uitkomsten biedt een objectief en data-gedreven startpunt voor het Pensioenakkoord. Om keuzes te maken, deze te objectiveren en hierover verantwoording af te leggen. Maar vooral om tot de best bij de deelnemer passende oplossing te komen.

Auteurs:

Sander Baars & Vandena van der Meer

Montae & Partners

Lees hier het volledige artikelTerug naar Nieuwsoverzicht

Kunnen wij u helpen?

Neem contact met ons op of laat uw gegevens achter.
Contact