Veranderproject Pensioenakkoord –  Deel 2: inzichten in een succesvolle aanpak uit de eerste praktijkervaringen

Veranderproject Pensioenakkoord – Deel 2: inzichten in een succesvolle aanpak uit de eerste praktijkervaringen

14/7/2021

Na publicatie van het conceptwetsvoorstel zijn sociale partners en pensioenfondsen aan de slag gegaan met het Pensioenakkoord. De eerste maanden zitten er op. Wat zijn de inzichten van deze start van dit meerjarige verandertraject? Wij zetten ze op een rijtje. Dan doen we in twee aparte artikelen. Vandaag gaan we in op drie inzichten van een succesvolle aanpak. Eerder hebben we ook drie inhoudelijke inzichten gedeeld.

In vrijwel alle sectoren zijn pensioenfondsen en sociale partners gestart met het “Veranderproject Pensioenakkoord”. De vorm en de aanpak verschilt uiteraard, maar vrijwel iedereen is begonnen met verzamelen van kennis en eerste gedachten over de planning en de projectstructuur. Sommige partijen zijn verder en in enkele gevallen zijn de eerste (voorlopige) besluiten zelfs al genomen. Wij nemen u mee in onze belangrijkste inzichten in een succesvolle aanpak.


Onze drie inzichten in een succesvolle aanpak zijn:

1. Respecteer de rollen van de architect en de aannemer.

2. Zorg voor een onafhankelijke informatiebron of voldoende countervailing power.

3. Laat je leiden door de stem van de deelnemer als gids in het proces.

1. Respecteer de rollen van de architect en de aannemer

De regierol in de transitie is neergelegd bij werkgevers of sociale partners. In de praktijk pakken pensioenfondsen ook een actieve rol. En dat is ook terecht. De effecten op de uitvoering van pensioenregelingen zijn enorm en dat is een belangrijke verantwoordelijkheid van het pensioenfonds. Echter, de effecten op de arbeidsvoorwaardelijke afspraken zijn ook enorm. En dat is een belangrijke verantwoordelijkheid voor sociale partners. Als we sociale partners zien als de architecten van de pensioenregeling en het pensioenfonds als de aannemer, is het duidelijk dat er voor beiden regie moet zijn op het proces. Bij sociale partners is dat nodig om tot een goed ontwerp te komen. Daarbij is input van de aannemer nodig om te weten wat uitvoerbaar is, wat het kost en hoe het uitwerkt in de praktijk. De aannemer heeft de architect nodig om het ontwerp te maken, de doelstellingen te bepalen en de budgetbepalingen te geven. Beide partijen hebben een eigen verantwoordelijkheid. Maar beide partijen zijn ook genoodzaakt om samen te werken om tot een goed resultaat te komen. En vergeet niet dat sommige onderwerpen die voor de ene partij heel belangrijk zijn (zoals de hoogte van de premie en de ambitie bij sociale partners), minder relevant zijn voor de andere partij. Voor het pensioenfonds zijn de contractkeuze en de keuzemogelijkheden die worden geboden bijvoorbeeld veel belangrijker om de effecten op de uitvoering te bepalen. Geef elkaar dus de ruimte om regie te voeren in het eigen onderdeel van het proces, dat leidt tot een goede samenwerking.

2. Zorg voor een objectieve informatiebron of voldoende countervailing power

De transitie naar het nieuwe pensioenstelsel gaat tijd en geld kosten. Het is daarom efficiënt om als sociale partners en pensioenfonds gebruik te maken van dezelfde informatiebron als het gaat om berekeningen en analyses. Wat wel belangrijk is, is dat deze informatiebron objectieve informatie deelt. We zien in de praktijk dat vaak de actuaris van het pensioenfonds de berekeningen en analyses maakt. Hoewel de informatie tot op zekere hoogte objectief is, sluipen er in analyses toch voorkeuren vanuit de opvatting van die partij. Dat hoeft niet eens te zijn om het proces te sturen, maar gebeurt ook onbedoeld, omdat dat nu eenmaal de invalshoek van die betreffende partij is. In dat geval is voldoende countervailing power van de andere twee partijen belangrijk. Kunnen zij de informatie die wordt aangeleverd voldoende doorgronden en kritisch beoordelen? Of is er een procesbegeleider nodig die deze informatie van voldoende objectieve duiding kan voorzien? Om tot goede resultaten te komen, is een gelijk speelveld tussen de drie partijen (pensioenfonds, werkgevers, vakbonden/ondernemingsraden) van groot belang. Voor dat gelijke speelveld is kennis en ervaring nodig aan alle zijden van de pensioendriehoek om de discussies op niveau te kunnen voeren.

3. Laat je leiden door de stem van de deelnemer als gids in het proces

De hele transitie van het pensioenstelsel doen we voor de deelnemers aan pensioenregelingen. De (voormalig) medewerkers die pensioen opbouwen, pensioenpotten hebben staan of van hun pensioen genieten zijn daarmee leidend in het proces. Het gaat over het inkomen van mensen. Sleutelen aan dit inkomen, zonder goed zicht te hebben over wat deze mensen belangrijk vinden, te weten hoe ze tegen de wijziging van het pensioenstelsel aankijken en te horen hoe zij geïnformeerd willen worden, is vragen om problemen. En ja, het is complex en tijdrovend om dit goed uit te vragen en hier goed zicht op te krijgen. Maar deze hele pensioentransitie is complex en tijdrovend en daar zetten wij als sector onze tanden in. Als we niet de stem van de deelnemer op een goede manier kunnen doorvertalen naar de bestuurstafel van het pensioenfonds en de overlegtafel van sociale partners, falen we als sector. De transitie is een kans om het vertrouwen in de pensioensector te herstellen. Laat de stem van de deelnemer ons dan gidsen in dat proces.

Vandena van der Meer

vandena.van.der.meer@montaepartners.nl

+31 (0)6 29 34 91 28